Informacje ogólne

Drukuj

1. WIADOMOŚCI OGÓLNE

W Stanach Zjednoczonych wprowadzono pod koniec lat sześćdziesiątych system HACCP (w ang. Hazard Analysis Critical Control Point - w j. polskim „analiza niebezpieczeństwa w krytycznych punktach kontrolnych"), który zasto­sowany przy produkcji żywności mają chronić przed różnego rodzaju oddzia­ływaniami (biologicznymi, chemicznymi i fizycznymi), prowadzącymi do jej zanieczyszczenia, zepsucia itp. Początkowo system ten dotyczył głównie pro­dukcji żywności dla kosmonautów (w jego opracowywaniu uczestniczyła NA­SA), następnie został upowszechniony również w innych gałęziach przemysłu spożywczego. Obecnie trwa proces wdrażania tego systemu w zakładach produ­kujących żywność na całym świecie. System HACCP był podstawą dyrektywy nr 93/43 uchwalonej przez Europejską Wspólnotę Gospodarczą w roku 1993, dotyczącej higieny żywności.

Podczas produkcji żywności istnieje możliwość sporadycznego kontaktu żywności ze środkami smarowymi. Aby zmniejszyć do minimum ilość takich zdarzeń i ich skutki w postaci zanieczyszczenia żywności, należy:

  1. Tak projektować maszyny i urządzenia przetwórcze, aby żywność nie miała kontaktu ze środkami smarowymi;
  2. W urządzeniach, w których zdarzenie takie może wystąpić, można stosować jedynie środek smarowy, dopuszczony do styku z żywnością odpowiednimi przepisami, który:

-       nie jest toksyczny,

-       nie wykazuje działania fizjologicznego,

-       nie ma smaku i zapachu.

Taki środek smarowy nazywa się w skrócie „spożywczym". W praktyce stosuje się, biorąc pod uwagę konsystencję (stan skupienia), na­stępujące rodzaje smarowych środków spożywczych:

-       stopniowo ulatniające się - za pomocą specjalnych dysz lub kroplówką na­nosi się substancje smarowe „rozprowadzone" w rozpuszczalniku, który z czasem się utlenia; pozostaje na powierzchni tzw. „suchy film" utworzony przez oleje wysoko rafinowane, pozbawione zapachu;

-       ciekłe środki;

-       smary plastyczne;

-       smary stałe wprowadzone do smarów plastycznych lub razem z żywicą nano­szone na powierzchnie smarowane (tworzą się tzw. lakiery smarowe).

Wszystkie substancje użyte do produkcji środków smarowych spożywczych muszą uzyskać homologację jako substancje dopuszczone do styku z żywnością. Dopuszcza się stężenie środka smarowego w żywności jedynie na poziomie 10 ppm.

2. UREGULOWANIA PRAWNE

Uregulowania prawne w zakresie środków smarowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością przyjęły najbardziej konkretną postać w USA.

Amerykański Zarząd Żywności i Leków (Food and Drug Administration -FDA) publikuje listę składników środków smarowych, które sporadycznie mogą mieć kontakt z żywnością. Lista taka jest opublikowana w dokumencie CFR (Code of Federal Regulation - Spis Federalnych Instrukcji) nr 21.

Z kolei Ministerstwo Rolnictwa USA (United State Departament of Agriculture - USD A) definiuje dwa poziomy jakości środków smarowych „spożywczych":

  1. poziom USDA (United States Department of Agriculture) „Hl": środki sma­rowe zaklasyfikowane jako dopuszczone do przypadkowego kontaktu z arty­kułami żywnościowymi;
  2. poziom USDA „H2": środki smarowe zaklasyfikowane jako nie dopuszczone do przypadkowego kontaktu z artykułami żywnościowymi,  ale możliwe do stosowania w przemyśle spożywczym.

W Europie brak na razie stosownego prawodawstwa. Wyjątkiem jest jedy­nie wydany w roku 1992 francuski przewodnik CNERNA (Krajowy Ośrodek Koordynacji Badań i Poszukiwań w dziedzinie Żywienia i Odżywiania).


Środki smarowe homologowane na poziomie Hl składają się z:

  1. olejów bazowych (głęboko rafinowane oleje naftenowe, oleje białe, odpo­wiedni rodzaj oleju syntetycznego lub ciekły tłuszcz naturalny);
  2. dodatków uszlachetniających (w żadnej kategorii „spożywczych" środków smarowych nie mogą wystąpić ołów, antymon oraz inne metale ciężkie. Na poziomie H l dopuszczone są: wapń, fosfor, krzem, siarka. Na poziomie H2 są niedozwolone: bar, magnez, molibden, sód, cynk oraz metale ciężkie);
  3. zagęszczacze i wypełniacze (nie obowiązują żadne zakazy w przypadku po­ziomu H2). Na poziomie H l dopuszczone są mydła wapniowe, mydła kom­pleksowe (AL, Ca, Li), nieorganiczne zagęszczacze Si i Si-Al, policzterofluoroetyleny. Niedopuszczone są: mydła proste innych metali (Al, Na, Ba, Li), zagęszczacze nieorganiczne lub grafit, polimetany, wypełniacze metaliczne (Ag, Cu, Mo, Zn).

Preferowane są także takie rozwiązania węzłów ruchowych, aby rolę czyn­nika smarowego spełniał „przerabiany" środek spożywczy (jak np. tłuszcz, cze­kolada, soki, syropy itp.). Inne proponowane rozwiązania przewidują zastoso­wanie układów hydraulicznych z wodą jako cieczą roboczą.

| + -
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.